Artykuły Kącik logopedyczny

Krótkie wędzidełko podjęzykowe

Krótkie wędzidełko podjęzykowe

jako jedna z przyczyn wad wymowy

 

 

Wędzidełko języka zbudowane jest z tkanek miękkich i elastycznych zarazem. Może ono, naciągając się- wydłużać lub, przeciwnie, rozluźniając- skracać. Często staje się niewidoczne, tworząc z błoną śluzową dolnej powierzchni języka gładką powierzchnię. Wędzidełko języka jest widoczne, gdy język podnosi się. Można je zobaczyć szczególnie wyraźnie, gdy jest napięte. Tak się dzieje, gdy język wykonuje ruchy o maksymalnym zakresie (wysoko w płaszczyźnie pionowej), zwłaszcza przy jednoczesnym opuszczeniu żuchwy. Prawidłowo zbudowane wędzidełko nie ogranicza ruchomości języka, umożliwiając mu swobodne wykonywanie pojedynczych ruchów, które z kolei są podstawą wielu ruchowo złożonych czynności. Krótkie wędzidełko, utrudniając lub nawet uniemożliwiając wykonanie językiem pojedynczych ruchów, wpływa zarazem na jakość złożonych czynności ruchowych. Jedną z takich czynności jest tworzenie głosek.

Długość wędzidełka języka można sprawdzić i ocenić, przeprowadzając pięć pojedynczych ruchów języka:

  1. unoszenie szerokiego języka za górne zęby przy maksymalnym opuszczeniu żuchwy;
  2. unoszenie szerokiego języka za górne zęby szpatułką, która wymusza wzniesienie grzbietu języka przy maksymalnym opuszczeniu żuchwy (tzw. „kobra”;
  3. zakrywanie, przy swobodnie rozchylonych wargach i zębach- górnej wargi grzbietową powierzchnią końcowej części szerokiego języka;
  4. sięganie końcem języka za ostatni ząb dolnego łuku zębowego;
  5. wysuwanie języka na brodę przy maksymalnym opuszczeniu żuchwy.

Za prawidłowe uznaje się następujące wykonanie ruchów:

  1. język swobodnie układa się szeroko od dna jamy ustnej, brzeg końcowej części języka układa się szeroko za górnym łukiem zębowym, dolna powierzchnia języka jest dobrze widoczna, szeroka i niemal prostopadła do dna jamy ustnej przy maksymalnym opuszczeniu żuchwy;
  2. język układa się szeroko od dna jamy ustnej , brzeg końcowej części języka układa się za górnym łukiem zębowym, dolna powierzchnia języka jest dobrze widoczna, szeroka i niemal prostopadła do dna jamy ustnej przy maksymalnym opuszczeniu żuchwy, a wzniesienie grzbietowej powierzchni końcowej i środkowej części języka- wymuszone szpatułką poprzecznie ułożoną pod językiem- nie wpływa na obniżenie języka lub uniesienie żuchwy;
  3. cała górna warga jest zakryta grzbietową powierzchnią końcowej części szerokiego języka, a brzeg języka (czubek) jest łagodnie owalny;
  4. język końcem (czubkiem) swobodnie sięga za ostatni ząb;
  5. język swobodny, symetryczny, z łagodną, owalną linią brzegową wysuwa się na brodę, na grzbiecie nie ma anemizacji (część języka, która pod wpływem naciągnięcia jest niedokrwiona, jest wyraźnie bledsza niż pozostała cześć języka), brzegi języka nie mają wgłębień.

Zaprezentowane poniżej zdjęcia ilustrują prawidłowej długości wędzidełko podjęzykowe oraz nieznaczne, średnie i znaczne ograniczenia ruchomości języka, a co z tym związane- różne poziomy skrócenia wędzidełka.

 

 

Krótkie wędzidełko podjęzykowe jest przyczyną występowania wielu wad wymowy:

- dziecko nie wypowie głosek szumiących, czyli [sz, ż, cz, dż] oraz głoski [r], gdyż język nie pionizuje się, czego konsekwencją jest niemożność uniesienia go i skierowania jego czubka do górnych dziąseł,

- głoska [l] jest deformowana (zniekształcana) i wymawiana nieprawidłowo z językiem ułożonym płasko na dnie jamy ustnej, a czasem miedzy zębami,

- często dziecko zamienia głoski ciszące [ś, ź, ć, dź] na syczące [s, z, c, dz], gdyż znacznie skrócone wędzidełko uniemożliwia uniesienie środka języka do podniebienia,

- nierzadko występuje międzyzębowa realizacja [s, z, c, dz] spowodowana niemożnością cofnięcia języka do tyłu za dolne zęby,

- głoski przedniojęzykowe [t, d, n] mogą także być wymawiane międzyzębowo, gdyż zbyt krótkie wędzidełko uniemożliwia uniesienie się czubka języka za górne zęby.

Oceną długości wędzidełka podjęzykowego pod kątem możliwości artykulacyjnych człowieka zajmuje się logopeda. Zwykle wtedy dziecko jest kierowane do laryngologa lub stomatologa, który wykonuje zabieg frenotomii (podcięcie wędzidełka). Sam zabieg, który jest wykonywany w znieczuleniu miejscowym, nie daje gwarancji prawidłowej wymowy. Jak najwcześniej należy rozpocząć ćwiczenia języka. Niekiedy zabieg frenotomii trzeba powtórzyć (dzieje się to jednak stosunkowo rzadko). Zabieg frenotomii jest konieczny, gdyż-wbrew niektórym opiniom- wędzidełka podjęzykowego nie można rozciągnąć!

 

Na podstawie materiałów szkoleniowych autorstwa dr Barbary Ostapiuk

Dyslalia ankyloglosyjna:o krótkim wędzidełku języka, wadliwiej wymowie i skuteczności terapii

Opracowała Agnieszka Janocha- logopeda PPP w Nisku.

Rozwój mowy dziecka

Fłopak jestem, mam poltasy,

czyli o rozwoju mowy dziecka.

 

Mowa, jej nadawanie i odbiór, jest niezbędnym elementem funkcjonowania człowieka. Słuchając mowy innych, zdobywamy wiedzę o otaczającym nas świecie, a nadając komunikaty- najpierw słowne, potem pisane- wyrażamy swoje poglądy, uczucia, przeżycia.


ROZWÓJ MOWY nie przebiega u każdego dziecka jednakowo. To, jak szybko i efektywnie następuje jej rozwój, jest zależne od:

a) poziomu funkcjonowania mózgu (zjawisk zachodzących w strukturach korowych, układzie pozapiramidowym, drogach nerwowych),

b) stopnia sprawności narządów mownych (oddechowych, fonacyjnych, artykulacyjnych) i ich właściwej budowy anatomicznej,

c) sprawnie funkcjonującego słuchu fizycznego.

I chociaż mowa u każdego dziecka rozwija się indywidualnie, można wskazać na pewne, względnie stałe etapy jej rozwoju.


Etap przygotowawczy przypada na czas między 3 a 9-tym miesiącem życia płodowego dziecka. Już wtedy wykształcają się narządy mowne i zaczynają funkcjonować. Płód odbiera zjawiska rytmiczne, czyli kołysanie w czasie chodzenia mamy oraz słyszy bicie jej serca. Zapamiętuje głos mamy i reaguje na przeróżne bodźce słuchowe- wzrasta akcja serca, dziecko wykazuje ogólny niepokój ruchowy.

Okres melodii przypada mniej więcej na 1 rok życia dziecka. Można wyróżnić w nim dwa szczególnie ważne etapy:

a) głużenie

b) gaworzenie.

W tym czasie dziecko porozumiewa się z otoczeniem za pomocą krzyku lub płaczu, które początkowo są naturalnymi odruchami, potem zaś zmieniają się w tzw. apele (dziecko uświadamia sobie, że za pomocą krzyku lub płaczu, może coś wymóc na otoczeniu). Niemowlę wydaje też okrzyki naturalne, zaczynają się także pojawiać pierwsze głoski swoiste dla języka: a, e, i, m, b, n, t, d.

Okres wyrazu trwa zwykle od 1-go do 2-go roku życia. Zasób realizowanych głosek zwiększa się o następujące: u, y, o. Pojawiają się też w zasadzie wszystkie spółgłoski oprócz [s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, r]. W tym czasie dziecko zaczyna wypowiadać pierwsze słowa, które często są zniekształcane brzmieniowo, skracane, niektóre głoski zastępowane są innymi, łatwiejszymi do artykulacji, a niektóre zupełnie opuszczane. Przykładowe realizacje wypowiadanych słów: [gazeta]→[dazita], [masz]→[mać], [ciocia]→[tota], [tam]→[kam], [lala]→[łała].

Okres zdania to etap w kształtowaniu się mowy zamykający się w przedziale 2-3 lat. Zwykle pod koniec tego okresu, dziecko rozpoczyna naukę w przedszkolu. Umie wtedy wymówić wszystkie głoski charakterystyczne dla języka polskiego z wyjątkiem [s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, r], choć zdarza się, iż dziecko posługuje się i tymi głoskami. Głoski szumiące- [sz, ż, cz, dż], syczące- [s, z, c, dz] oraz [r] są najczęściej zastępowane innymi, np. [r→l, j, ł], syczące i szumiące zastępowane są głoskami [ś, ź, ć, dź]. Mogą pojawiać jeszcze inne substytucje głosek: zamiast [ch] dziecko może mówić [f]: pojawia się słowo [fłopak] zamiast [chłopak] lub odwrotnie: [f] jest realizowane jak [ch]: [bufet]→[buchet]. Wciąż dziecko upraszcza sobie grupy spółgłoskowe zarówno na początku jak i w środku słowa, często opuszcza końcowe głoski lub pomija nawet całe grupy spółgłoskowe. Mowa dziecka ma wówczas postać wypowiedzenia, zdania, pojawia się kilka słów powiązanych w jedną całość niekoniecznie jednak poprawną pod względem stylistycznym i gramatycznym.

Okres swoistej mowy dziecięcej trwa od 3-go do 7-go roku życia. Już w wieku 5-6 lat dziecko potrafi wymówić wszystkie głoski. Najwcześniej utrwalają się syczące: s, z, c, dz, potem- bo około 4-go roku życia- głoska [r], a najpóźniej, bo około 5-go roku życia, utrwalają się szumiące [sz, ż, cz, dż]. Wzbogaca się zasób słownika czynnego i dziecko zaczyna używać coraz bardziej skomplikowanych słów w różnych kontekstach. Oprócz zdań pojedynczych pojawiają się zdania złożone i wielokrotnie złożone, najczęściej poprawne.


Kiedy do logopedy?


Za normę rozwojową przyjmuje się sześciomiesięczne opóźnienia w nabywaniu poszczególnych stadiów mowy. Ponad półroczne opóźnienia są wskazaniem do konsultacji logopedycznej.

Pomoc logopedy może być też przydatna w następujących przypadkach:

- gdy dziecko rodzi się z objawami wcześniactwa,

- jego rozwój motoryczny przebiega powoli i nieharmonijnie,

- ma stwierdzone nieprawidłowe napięcie mięśniowe,

- miało lub ma kłopoty ze ssaniem, połykaniem, przeżuwaniem, gryzieniem,

- mało gaworzy, jest mało aktywne głosowo,

- nieprawidłowo oddycha (przez usta),

- nie kontroluje wycieku śliny,

- ma nieprawidłową budowę narządów artykulacyjnych (języka, podniebienia, warg),

- jesta bardzo ruchliwe lub przeciwnie- apatyczne.

Wcześnie zdiagnozowane problemy dziecka i podjęte działania terapeutyczne pod okiem specjalisty spowodują, że rozwój mowy dziecka będzie przebiegał prawidłowo.


Leon Kaczmarek, Nasze dziecko uczy się mowy-

oprac. logopeda Agnieszka Janocha.

Zanim nasze dziecko zacznie mówić...

ZANIM NASZE DZIECKO ZACZNIE MÓWIĆ…

Przykładowe ćwiczenia artykulatora


Aby przygotować dziecko do poprawnej realizacji najpierw głosek, a potem wyrazów, niezwykle ważne są właściwe ćwiczenia, które mają za zadanie bądź wydłużenie fazy oddechowej, bądź usprawnienie narządów artykulacyjnych. Zarówno właściwe oddychanie jak i ruchomość warg, języka, podniebienia miękkiego i żuchwy gwarantuje, że mowa dziecka będzie wyraźna, a głos czysty i dźwięczny.

Poniżej zostały zaprezentowane ćwiczenia artykulatora (języka, warg, podniebienia miękkiego i żuchwy) oraz ćwiczenia oddechowe. Ważne, by były wykonywane systematycznie, powoli i dokładnie, niektóre przed lustrem i miały- przynajmniej na początku- formę zabawy.

 

ĆWICZENIA ODDECHOWE


Ćwiczenia oddechowe powinny być wykonywane w przewietrzonym pomieszczeniu lub na świeżym powietrzu przez około 5 minut. Ważne jest też to, by wykonywać je od 1 do 2 godzin po posiłku.

PROPOZYCJE ĆWICZEŃ

1. Ćwiczenia oddechowe połączone z ruchami rąk, nóg i tułowia:

● stań w lekkim rozkroku. Na wdech podnieś ręce na boki, a na wydech powoli je opuszczaj;

● stań w lekkim rozkroku. Na wdech podnieś ręce przed siebie na wysokość ramion, na wydech powoli je opuszczaj;

● stań w lekkim rozkroku. Na wdech unoś wysoko ręce nad głowę, następnie zegnij kolana i pochyl się luźno do przodu, głośno wydychając powietrze.

2. Oddychanie brzuszno-przeponowe:

● połóż się na plecach, na podłodze. Ręce trzymaj na brzuchu. W czasie wdechu unoś ręce do góry, a w czasie wydechu opuszczaj je.

3. Ćwiczenia oddechowe z jednoczesnym wypowiadaniem pojedynczych głosek:

● udawaj syczenie węża- sycz jak najdłużej na jednym wydechu;

● udawaj szum wiatru- szum jak najdłużej na jednym wydechu.

4. Ćwiczenia oddechowe w formie zabawy:

● puszczanie baniek mydlanych;

● dmuchanie balonika;

● dmuchanie na piórko;

● gaszenie płomienia świeczki;

● dmuchanie na wiatraczek.

Podczas tych zabawach wdech zawsze wykonuj nosem, a wydech buzią.


ĆWICZENIA NARZĄDÓW MOWY

Ćwiczenia podniebienia miękkiego

 

Wykonuj je dokładnie i powoli, koniecznie przed lustrem.

● ziewnij szeroko, obserwując w lustrze swoje gardło;

● oddychaj głęboko- wdech wykonuj nosem, a wydech ustami;

● oddychaj głęboko tylko przez nos. Usta miej cały czas zamknięte;

● oddychaj głęboko tylko przez nos. Przy wydechu zatkaj jedną dziurkę nosa. Powtórz ćwiczenie przy zatkanej drugiej dziurce;

● wykonaj wdech przez usta i wydech przez nos;

● przenoś papierek lub kawałeczek styropiany, zasysając powietrze przez słomkę;

● otwórz szeroko buzię, czubek języka schowaj za dolne zęby, a tyłem języka raz zasłaniaj, a raz odsłaniaj gardło;

● chrząknij i chrapnij kilka razy;

● wymawiaj krótko samogłoski: a, o, e, i, y, u przy szeroko otwartych ustach, obserwując się w lusterku;

● nabierz powietrza i nadmij policzki. Postaraj się utrzymać je w tej pozycji. Początkowo nadymaj policzki przy zatkanym nosie, po czym podczas trzymania powietrza puść nos. Następnie nadmuchaj na przemian raz jeden, raz drugi policzek;

● spróbuj kaszlnąć przy wysuniętym na brodę języku;

● wymawiaj energicznie połączenia głoskowe: uku-ugu, oko-ogo, uk-ku, uk-gu, ok-go;

● wciągnij policzki do wewnątrz jamy ustnej, a następnie rozluźnij je.


Ćwiczenia języka.


Ćwiczenia powinny być wykonywane dokładnie i powoli przed lustrem i powtórzone co najmniej 5 razy.

● wysuń język i przesuwaj go w płaszczyźnie poziomej od prawego do lewego kącika ust. Staraj się, aby język podczas zmiany położenia był jak najbardziej wysunięty na zewnątrz;

● policz językiem wszystkie swoje zęby, dotykaj czubkiem języka każdego zęba;

● otwórz szeroko usta i powoli, dokładnie oblizuj wargi oraz kąciki ust. Jeśli jesteś łasuchem, możesz do tego ćwiczenia posmarować usta czekoladą, miodem lub dżemem;

● otwórz szeroko usta i wysuń język w linii prostej jak najdalej na zewnątrz. Postaraj się utrzymać go cały czas w płaszczyźnie poziomej;

● wysuń język z jamy ustnej jak najdalej na zewnątrz w linii poziomej i mocno cofnij go w stronę gardła;

● przesuwaj język po zewnętrznej powierzchni górnych i dolnych zębów;

● spróbuj zrobić „rurkę” (rynienkę) z wysuniętego języka;

● przyciśnij mocno język do zębów i cofnij go, silnie trąc nim o dziąsła i podniebienie aż do wytworzenia mlaskania;

● wykonaj kilkakrotnie mlaskanie czubkiem języka (ssanie cukierka), a następnie środkiem języka (stukot kopyt konia);

● uderzaj czubkiem języka o górne dziąsła, by spowodować jego drganie;

●udawaj odgłos świnki morskiej (cmokaj tyłem języka o podniebienie).


Ćwiczenia warg.

● zaciskaj wargi;

● nakładaj górną wargę na dolną i odwrotnie;

● wypowiadaj naprzemiennie samogłoskę „i”-„u”; przy wymowie samogłoski „i” wargi się rozciągają, zaś przy „u” układają w tzw. „dzióbek”;

● układaj wargi w tzw. „ryjek” czy „pyszczek rybki”;

● cmokanie, przesyłanie całusków;

● parskanie.

Ćwiczenia żuchwy.


Uwaga! Ćwiczenia żuchwy powinny być wykonywane ostrożnie, delikatnie i powoli przed lustrem i powtórzone co najmniej 5 razy:

● opuszczaj żuchwę i zagryzaj zęby na zmianę;

● wykonuj żuchwą ruchy poziome w lewą i prawą stronę: najpierw z ustami zamkniętymi, a potem otwartymi;

● wykonuj żuchwą ruchy do przodu i do tyłu;

● przy zamkniętych ustach wykonuj koliste, powolne ruchy żuchwy;

● wysuń żuchwę do przodu, a następnie zagryź dolnymi zębami górną wargę.


Na podstawie dostępnej literatury

oprac. Agnieszka Janocha.

Kontrakt

KONTRAKT

dotyczący terapii logopedycznej w roku szkolnym

…………………………..

Zawarty w dniu ……………… pomiędzy uczniem/uczennicą ……………………………….,

a logopedą Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Nisku ………………………………….

w obecności rodzica ……………………………………………………… .


Aby terapia logopedyczna przynosiła pożądane efekty:

1. uczeń zobowiązuje się do przestrzegania poniższych zasad:

a) aktywnego udziału w zajęciach terapii logopedycznej,

b) odrabiania prac domowych zadanych przez logopedę zarówno pisemnych jak i ustnych,

c) kontynuowania ćwiczeń zalecanych przez terapeutę ………………………… razy dziennie po …………………………………………….. minut;


2. logopeda zobowiązuje się do:

a) udzielania porad i wskazówek na temat rodzaju ćwiczeń prowadzonych na zajęciach i kontynuowanych w domu,

b) stosowania urozmaiconych zajęć z wykorzystaniem różnych pomocy dydaktycznych,

c) wyposażenia ucznia w kserokopie ćwiczeń, materiału wyrazowego do utrwalenia;


3. rodzic/opiekun prawny zobowiązuje się do:

a) wspierania dziecka podczas ćwiczeń korekcyjnych mowy,

b) kontynuowania ćwiczeń w domu wraz z dzieckiem zgodnie z zaleceniami logopedy,

c) kontrolowania czasu pracy dziecka przeznaczonego na powyższe ćwiczenia (1.c).


W razie niedotrzymania warunków kontraktu (braku postępów w terapii, wynikających z niewystarczającego utrwalenia materiału wyrazowego w domu) dziecko będzie skreślone z listy osób objętych terapią logopedyczną.


Kontrakt własnoręcznie podpisują:

a) uczeń: ………………………………………………

b) logopeda: …………………………………………..

c) rodzic/opiekun prawny: ……………………………………………….


Opracowała Agnieszka Janocha - logopeda

Więcej artykułów…

Strona 1 z 2

pierwsza
poprzednia
1

Witamy na naszej stronie


Serdecznie witamy na stronie Poradni
Psychologiczno-Pedagogicznej w Nisku

Jesteśmy dla dzieci, młodzieży i wszystkich dorosłych odpowiedzialnych i zaangażowanych w ich rozwój. Pomagamy zapobiegać trudnościom rozwojowym, zagrożeniom społecznym i tworzyć funkcjonalne systemy rodzinne i środowiskowe.

Studia Podyplomowe

GODZINY PRZYJĘĆ PORADNI
Poniedziałek 7.30-16.00
Wtorek 7.30-17.00
Środa 7.30-17.00
Czwartek 7.30-15.00
Piątek 7.30.15.00